Κοίμηση της Θεοτόκου. Ο έλεγχος της Μάρθας (Λκ. 10,38-42· 11,27-28)

Ο έλεγχος της Μάρθας

«Μάρθα Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζη περί πολλά· ενός δε εστι χρεία» 

(Λουκ. 10,41-42). 

Σήμερα, εορτή της υπεραγίας Θεοτόκου, θα ερμηνεύσουμε ένα λόγο που ακούσαμε στην εκκλησία. Είνε ένας έλεγχος όλων μας· «Μάρθα Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζη περί πολλά· ενός δε εστι χρεία» (Λουκ. 10,41-42). Δεν είνε λόγια ανθρώπου· είνε λόγια θεικά, λόγια του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Τα είπε σ᾿ ένα χωριό και τ᾽ άκουσαν λίγοι. Εν τούτοις, ενώ πέρασαν τόσοι αιώνες, η αξία τους μένει. Ο ίδιος είπε· «Ο ουρανός και η γη παρελεύσονται, οι δε λόγοι μου ου μη παρέλθ σι» (Ματθ. 24,35) . Ας εμβαθύνουμε στο νόημά τους.

Έξω από τα Ιεροσόλυμα ήταν ένα μικρό προάστιο, η Βηθανία. Εκεί ζούσε ο Λάζαρος ο φίλος του Χριστού με τις δύο αδελφές του Μαρία και Μάρθα . Εκεί έρχεται ο Κύριος. Αν είνε τιμή για ένα φτωχό σπίτι να το επισκέπτεται ένας μεγάλος άνθρωπος, τι τιμή και τι ευλογία είνε να το επισκέπτεται ο Βασιλεύς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων! Σπίτι, που φιλοξενεί το Χριστό, είνε ευτυχισμένο· σπίτι χωρίς το Χριστό, είνε δυστυχισμένο. Καλύβα που έχει Χριστό, είνε παράδεισος· παλάτι χωρίς Χριστό, είνε κόλασι. Σ᾿ αυτό λοιπόν το φτωχικό καταδέχεται και πηγαίνει ο Κύριος. Τι χαρά, τι ακτινοβόλα πρόσωπα αντίκρυσε εκεί! Αλλά τι βλέπω;

Οι δύο αδελφές χωρίζουν, διαφέρουν στις εκδηλώσεις. Καί οι δυό τον αγαπούν, μα το δείχνουν μέ διαφορετικό τρόπο. Η Μάρθα, μόλις φίλησε το χέρι του, τρέχει στο μαγειρείο κ᾽ ετοιμάζεται να παραθέση πλούσιο τραπέζι· νόμιζε ότι έτσι θά τον ευχαριστήση. Η Μαρία, πολύ διαφορετική, μόλις είδε το Χριστό, πήρε ένα σκαμνί, κάθισε κοντά του και τον άκουγε με κατάνυξι σαν πιστή κι αφωσιωμένη μαθήτρια, όπως το ρόδο ανοίγει τα πέταλά του στην πρωινή δροσιά.

Ιερά ήταν η ατμόσφαιρα. Αλλά σε μια στιγμή η διδασκαλία διακόπτεται. Εκεί που δίδασκε ο Χριστός εισβάλλει απότομα η Μάρθα κάπως θυμωμένη. –Κύριε, λέει, έμεινα μόνη στο μαγειρείο και πνίγομαι από δουλειά· στείλε τη Μαρία να με βοηθήση. Καί τότε ο Χριστός αναγκάζεται να της πη· – «Μάρθα Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζη περί πολλά· ενός δε εστι χρεία». Πόσο απατάσαι! Εγώ δεν ήρθα εδώ να φάω να πιώ και να καλοπεράσω· ήρθα να φέρω το λόγο και την ευλογία του Θεού. Εκτιμώ την αγάπη και τη φροντίδα σου· αλλά παραπάνω απ᾿ όλα αυτά, ανώτερο κι αναγκαιότερο είνε ένα· η ακρόασις του λόγου του Θεού, αυτό που κάνει η Μαρία. Αυτό έπρεπε να κάνης κ᾽ εσύ.

«Μάρθα Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζη περί πολλά...». Τα λόγια αυτά, που είπε ο Κύριος στη Μάρθα, απευθύνονται, αγαπητοί μου, και σ᾽ εμάς. Διότι και η γενεά μας είνε Μάρθα. Καί μακάρι να ήταν Μάρθα. Εκείνη επί τέλους φρόντιζε για την υπηρεσία του Χριστού· η γενεά μας είνε γεμάτη από υλικές φροντίδες και κοσμικές μέριμνες. Έχει απορροφηθή από χίλια - δυό μικρά πράγματα. Είνε γενεά της αγοράς, του εμπορίου, του δούναι - λαβείν, του χρήματος, του μαμωνά. Όταν σε κάποιον πης «έλα στην εκκλησία, άκου ένα κήρυγμα, άνοιξε Ευαγγέλιο»,σού λέει· Δεν ευκαιρώ. Τα λεφτά και η δουλειά είναι γι᾽ αυτούς το παν. Αν μπορούσαν θ᾽ άνοιγαν το κατάστημά τους και Μεγάλη Παρασκευή.

Λέγοντας αυτά μην παρεξηγηθούμε· δεν καταδικάζουμε την εργασία. Όχι. Ο Χριστός δεν είπε, Σταύρωσε τα χέρια και περίμενε να βρέξη ο ουρανός καρβέλια. Το Ευαγγέλιο λέει«εργάζεσθε» (βλ. Ματθ. 21,28· 25,16. Λουκ. 13,14. Ιω. 5,17· 6,27· 9,4. Α΄ Κορ. 4,12. Γαλ. 6,10. Εφ. 4,28. Α΄ Θεσ. 2,9· 4,11. Β΄Θεσ. 3,8-12). Αλλά λέει και κάτι άλλο· ότι η εργασία δέν είνε σκοπός, είνε μέσο, κι αλλοίμονο σ᾽εκείνους που το μέσο το κάνουν σκοπό. Το Ευαγγέλιο λέει και τούτο· ότι απ᾿ όλες τις εργασίες ανώτερη είνε η εργασία η εσωτερική, η εργασία του πνεύματος, η καλλιέργεια ου έσω ανθρώπου, η σωτηρία της ψυχής. Σ᾽αυτούς λοιπόν που δεν εννοούν να διαθέσουν ούτε λίγο χρόνο γι᾽ αυτή τη δουλειά, το ευαγγέλιο σήμερα λέει· «Μάρθα Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζη περί πολλά· ενός δε εστι χρεία».

Αλλά ο έλεγχος αυτός του Χριστού απευθύνεται και σε άλλους. Ποιοί είν᾽ αυτοί; Είνε όσοι θέλουν καλοπέρασι. Αν τους ρωτήσης τι είνε για σας η ζωή, σού λένε· Ζωή ίσον απόλαυσις. Είνε οπαδοί ενός αρχαίου υλιστού φιλοσόφου. Είνε παιδιά όχι του Χριστού και της Παναγιάς, δεν τους γέννησε το Ευαγγέλιο· είνε τέκνα άλλης σποράς. Σού λένε· «Φάγωμεν και πίωμεν, αύριον γαρ αποθνήσκομεν»(Ησ. 22,13 = Α´ Κορ. 15,32). Έχουν τεντωμένα αυτιά και στηλωμένα μάτια ψάχνοντας για ευχαριστήσεις. Θέλουν να πιούν όχι σταγόνες αλλά όλη την ηδονή αν γινόταν, να την απολαύσουν με όλες τις αισθήσεις. Πού γλέντι, διασκέδασι, θέαμα, ταξίδι, μπάνια...; εκεί ο νούς τους. Η κυρία στον καθρέφτη, στις βιτρίνες, στις μοδίστρες, σε εκδρομές, σε βόλτες στήν Ευρώπη. «Μάρθα Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζη περί πολλά· ενός δε εστι χρεία». 

Προς όλους αυτούς κι όλες αυτές στρέφεται ο έλεγχος του ευαγγελίου. Διότι λησμονούν μερικά πράγματα τόσο αληθινά. Λησμονούν, ότι το κορμί αυτό, για το οποίο κάνουν τόσα, είνε άνθος που μαραίνεται, λουλούδι εφήμερο. Μιά μέρα, όταν πλέον θα ᾽νε μέσα σε μια κάσσα, θ᾽ ακουστή και γι᾽ αυτούς μέσα στο ναό· «Πάντα ματαιότης τα ανθρώπινα...» (Νεκρ. ακολ.), «ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης»(Εκκλ. 1,2· 12,8). Λησμονούν ακόμη, ότι ο άνθρωπος δεν είνε μόνο σώμα, αυτά τα 50 - 60 κιλά που ζυγίζει, ένας πεπτικός σωλήνας που συνεχώς γεμίζει και αδειάζει, δεν είνε μόνο ύλη. Μέσα στο κορμί αυτό κατοικεί κάτι άυλο, η αθάνατη ψυχή. Ο άνθρωπος της ρεαλιστικής εποχής μας πρέπει να νιώση, ότι πέρα από τις πέντε αισθήσεις, που έχουν και τα ζώα, υπάρχει και μια άλλη, έκτη αίσθησι, η πίστις, κι αλλοίμονο στον πολιτισμό που στερείται την πίστικαί στηρίζεται μόνο στις πέντε αισθήσεις. 

Περα από τα αισθητά, από τον υλικό κόσμο, υπάρχει ένας άλλος κόσμος. Υπάρχει, αδελφοί μου! Όσο είνε βέβαιο ότι ότι πατάτε στη γή κι ότι σήμερα είνε 15 Αυγούστου, άλλο τόσο βέβαιο είνε ότι υπάρχει ο κόσμος εκείνος, ο αόρατος και πνευματικός, κόσμος «όμορφος, αγγελικά πλασμένος», όπου ζούν τα άυλα πνεύματα και φτερουγίζουν άγγελοι, ο κόσμος στον οποίον μετετέθη η υπεραγία Θεοτόκος. Αυτά δυστυχώς τα λησμονούν όλοι αυτοί καί μένουν σκυμμένοι σαν τα τετράποδα στή γή και ποτέ δεν στρέφονται προς τον ουρανό. Προς όλους αυτούς απευθύνεται το ευαγγέλιο και λέει «Μάρθα Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζη περί πολλά· ενός δε εστι χρεία».

Αγαπητοί μου! Ο πολιτισμός του αιώνος τούτου, που τόσο θαυμάζεται, έχει πόδια ξύλινα, είνε ατροφικός. Έχει κόψει τα φτερά του ανθρώπου· τον έκανε σκλάβο της ύλης και του συμφέροντος, αιχμάλωτο των παθών και των κακιών του, είλωτα της ματαιότητος. Καί ενώ αυτός πλάστηκε για τα μεγάλα και υψηλά, έγινε ερπετό και σέρνεται στο χώμα. Μοιάζει σαν έναν αετό που του έστησαν καρτέρι και τον έπιασαν, και του έδεσαν σίδερα στα πόδια –είδα εγώ έναν αετό σε τέτοια κατάστασι–και πάει να πετάξη μα δεν μπορεί και ταλαιπωρείται. Γιατί ο αετός δεν είνε κόττα να πατάη στη γη, είνε πλασμένος να πετάη στα γαλανά πλάτη, κ᾽είνε πολύ θλιβερό να βλέπεις το βασιλιά των πουλιών να σπαρταράη. Αχ, αν μπορούσες να του κόψης τα βαρύδια! θα πετούσε με ορμήπρός τους αιθέρες.

Βαρύδια είνε οι μέριμνες. Αν μπορούσαμε σήμερα, άγια ημέρα, να κόψουμε αυτά τα βαρύδια, θα βλέπαμε την ψυχή μας ελαφρά σαν τα φτερά του αετού να πετάη μέχρι «τρίτου ουρανού» που λέει ο απόστολος Παύλος (Β΄ Κορ. 12,2), να γίνεται άγγελος και να ψάλλη στην αγία Τριάδα τον αιώνιο ύμνο. Σ᾿ αυτά τα ύψη μας καλεί ο Χριστός, να γίνουμε όχι Μάρθες αλλά σαν τη Μαρία, με τήν αγάπη, αφοσίωσι, πνευματικότητα, αγιότητα. 

Φαίνονται αυτά θεωρητικά; Θέλετε λοιπόν κάτι πιο πρακτικό; Τότε επιτρέψτε μου να σας υποδείξω ένα κανόνα. Από τις 24 ώρες που έχει το ημερονύκτιο ξεχωρίστε ένα τέταρτο της ώρας για να κάνετε προσευχή και ένα τέταρτο για ν᾿ ανοίγετε το Ευαγγέλιο να το διαβάζετε. Ακόμη, από τις 168 ώρες που έχει η εβδομάδα αφιερώστε μία ώρα για να εκκλησιασθήτε την Κυριακή, τόσο διαρκεί η θεία Λειτουργία απ᾽ το «Ευλογημένη η βασιλεία του Πατρός...» μέχρι το «Δι᾿ ευχών...». Καί τέλος, απ᾽ όλο το χρόνο που έχει 365 μέρες αφιερώστε μία μέρα για λουτρό της ψυχής, να πάτε στόν πνευματικό σας να εξομολογηθήτε. Το κάνετε; Αν δεν το κάνετε, κλαίω για σας, κλαίνε οι άγγελοι, κλαίει η Παναγιά.

Όχι Μάρθες, αδελφοί μου, για να μην ακούσουμε κ᾽ εμείς «Μάρθα Μάρθα...», αλλά να πη ο Χριστός για όλους μας «Μακάριοι οι ακούοντες τον λόγον του Θεού και φυλάσσοντες αυτόν» (Λουκ. 11,28). Αμήν

† επίσκοπος Αυγουστίνος

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία, η οποία έγινε στον ι. ναό Αγ. Γεωργίου Ακαδημίας Πλάτωνος την 15-8-1962.