Το Τροπάριον
«Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός και μακάριος ο δούλος, ον ευρήσει γρηγορούντα· ανάξιος δε πάλιν, ον ευρήσει ραθυμούντα. Βλέπε ούν ψυχή μου, μη τω ύπνω κατενεχθής, ίνα μη τω θανάτω παραδοθής, και της Βασιλείας έξω κλεισθής· αλλά ανάνηψον κράζουσα· Άγιος, άγιος, άγιος ει ο Θεός ημών, προστασίαις των ασωμάτων, σώσον ημάς.»
ΕΡΜΗΝΕΙΑ
α, ο Νυμφίος έρχεται στο μέσο της νύχτας, κι ευτυχισμένος θα είναι ο δούλος που θα τον βρεί (ο Νυμφίος) ξάγρυπνο να τον περιμένει· ανάξιος όμως πάλι θα είναι εκείνος, που θα τον βρεί ράθυμο και απροετοίμαστο. Βλέπε, λοιπόν, ψυχή μου να μη βυθιστείς στον πνευματικό ύπνο, για να μην παραδοθείς στο θάνατο (της αμαρτίας) και να μείνεις έξω της βασιλείας του Θεού. Αλλά ανάνηψε κράζοντας· Άγιος, άγιος, άγιος είσαι εσύ ο Θεός· σώσε μας διά της προστασίας των επουρανίων Ασωμάτων Δυνάμεων (των Αγγέλων).
| Μετά την ψαλμωδία του Αλληλουιαρίου, στο οποίο απευθύνεται αίνος προς το Θεό, αφού προηγηθεί η αίτηση τιμωρίας των εχθρών Του (του απαίδευτου λαού και των ενδόξων της γης), το τροπάριο εισέρχεται στην καθαρή υπόθεση των πιστών Χριστιανών. |
Η σχέση τους με το Χριστό παρομοιάζεται με γάμο, γεγονός ευφρόσυνο και φαιδρό. Η ώρα όμως των γάμων είναι άγνωστη. Οι πιστοί πρέπει ξάγρυπνοι να περιμένουν την έλευση του Νυμφίου. Καί να, ξαφνικά, στο μέσο της νύχτας, σε χρόνο δηλαδή απρόσμενο, ακούγεται η ιαχή: Ιδού ο Νυμφίος έρχεται! Τότε πραγματικά καλότυχος θα είναι ο δούλος, τον οποίο Νυμφίος θα βρεί άγρυπνο, έτοιμο να τον υποδεχτεί, με λαμπρό και στολισμένο με έργα αγαθά το ένδυμα της ψυχής του. Με αυτόν τον άξιο οπαδό Του, ο Χριστός θα δεθεί πνευματικά με μια ένωση αιώνια και αδιάσπαστη, θα τον οδηγήσει στο Νυμφώνα του και θα τον κάνει κοινωνό των γλυκασμών και της ευωχίας της Θείας Βασιλείας Του.
Αντίθετα, θα είναι άθλιος και δυστυχής ο δούλος εκείνος, τον οποίο ο Νυμφίος θα βρεί ανύποπτο να κοιμάται. Δηλαδή τον άνθρωπο, που, παραδομένος στις ηδονές και τους περισπασμούς της επίγειας ζωής, ζεί αδιάφορος και αμέριμνος, χωρίς αίσθηση της πραγματικής του υποθέσεως, της σχέσεως του με το Θεό και της τύχης του στην απέραντη αιωνιότητα. Καί ο οποίος έχοντας το ένδυμα της ψυχής του ακάθαρτο και λερωμένο από αμαρτίες, θα κριθεί ανάξιος της θείας βασιλείας, αποκομμένος από το πανηγύρι της χαράς του ουρανού!
Αυτά έχοντας κατά νού η ψυχή, προτρέπεται να μένει άγρυπνη, να μην παραδοθεί στη ραθυμία και τη ραστώνη του πνευματικού ύπνου, ο οποίος είναι ο προθάλαμος του αιώνιου ύπνου του θανάτου και της απώλειας, που ισοδυναμεί με τον αποκλεισμό της από τη Θεία Βασιλεία και την έκπτωσή της στο πυκνό σκοτάδι της κολάσεως! Αντίθετα μάλιστα, προτρέπεται, κράζοντας τον τρισάγιο ύμνο, να ζητά το θείο έλεος με την προστασία των Ασωμάτων Δυνάμεων.
Το κοντάκιον | μετά την ανάγνωσιν του Ευαγγελίου | (Ματθ. 22,15 - 23,39)
«Την ώραν, ψυχή, του τέλους εννοήσασα και την εκκοπήν της συκής δειλιάσασα το δοθέν σοι τάλαντον φιλοπόνως έργασαι, ταλαίπωρε, γρηγορούσα και κράζουσα· Μη μείνωμεν έξω του νυμφώνος Χριστού».
ΕΡΜΗΝΕΙΑ
Aφού σκεφτείς, ψυχή μου, την ώρα του τέλους (της επίγειας ζωής, δηλαδή το θάνατο) και φοβηθείς από το πάθημα της εκκοπής της συκής, με φιλοπονία δούλεψε, ταλαίπωρη το τάλαντο που σού εμπιστεύτηκε ο Θεός, μένοντας άγρυπνη και κράζοντας˙ να μη μείνουμε έξω από το νυμφώνα του Χριστού.
Απόσπασμα από το βιβλίο του Ανδρέα Θεοδώρου
"Προς το εκούσιον Πάθος'
«Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός και μακάριος ο δούλος, ον ευρήσει γρηγορούντα· ανάξιος δε πάλιν, ον ευρήσει ραθυμούντα. Βλέπε ούν ψυχή μου, μη τω ύπνω κατενεχθής, ίνα μη τω θανάτω παραδοθής, και της Βασιλείας έξω κλεισθής· αλλά ανάνηψον κράζουσα· Άγιος, άγιος, άγιος ει ο Θεός ημών, προστασίαις των ασωμάτων, σώσον ημάς.»
ΕΡΜΗΝΕΙΑα, ο Νυμφίος έρχεται στο μέσο της νύχτας, κι ευτυχισμένος θα είναι ο δούλος που θα τον βρεί (ο Νυμφίος) ξάγρυπνο να τον περιμένει· ανάξιος όμως πάλι θα είναι εκείνος, που θα τον βρεί ράθυμο και απροετοίμαστο. Βλέπε, λοιπόν, ψυχή μου να μη βυθιστείς στον πνευματικό ύπνο, για να μην παραδοθείς στο θάνατο (της αμαρτίας) και να μείνεις έξω της βασιλείας του Θεού. Αλλά ανάνηψε κράζοντας· Άγιος, άγιος, άγιος είσαι εσύ ο Θεός· σώσε μας διά της προστασίας των επουρανίων Ασωμάτων Δυνάμεων (των Αγγέλων).
Η σχέση τους με το Χριστό παρομοιάζεται με γάμο, γεγονός ευφρόσυνο και φαιδρό. Η ώρα όμως των γάμων είναι άγνωστη. Οι πιστοί πρέπει ξάγρυπνοι να περιμένουν την έλευση του Νυμφίου. Καί να, ξαφνικά, στο μέσο της νύχτας, σε χρόνο δηλαδή απρόσμενο, ακούγεται η ιαχή: Ιδού ο Νυμφίος έρχεται! Τότε πραγματικά καλότυχος θα είναι ο δούλος, τον οποίο Νυμφίος θα βρεί άγρυπνο, έτοιμο να τον υποδεχτεί, με λαμπρό και στολισμένο με έργα αγαθά το ένδυμα της ψυχής του. Με αυτόν τον άξιο οπαδό Του, ο Χριστός θα δεθεί πνευματικά με μια ένωση αιώνια και αδιάσπαστη, θα τον οδηγήσει στο Νυμφώνα του και θα τον κάνει κοινωνό των γλυκασμών και της ευωχίας της Θείας Βασιλείας Του.
Αυτά έχοντας κατά νού η ψυχή, προτρέπεται να μένει άγρυπνη, να μην παραδοθεί στη ραθυμία και τη ραστώνη του πνευματικού ύπνου, ο οποίος είναι ο προθάλαμος του αιώνιου ύπνου του θανάτου και της απώλειας, που ισοδυναμεί με τον αποκλεισμό της από τη Θεία Βασιλεία και την έκπτωσή της στο πυκνό σκοτάδι της κολάσεως! Αντίθετα μάλιστα, προτρέπεται, κράζοντας τον τρισάγιο ύμνο, να ζητά το θείο έλεος με την προστασία των Ασωμάτων Δυνάμεων.
Το κοντάκιον | μετά την ανάγνωσιν του Ευαγγελίου | (Ματθ. 22,15 - 23,39)«Την ώραν, ψυχή, του τέλους εννοήσασα και την εκκοπήν της συκής δειλιάσασα το δοθέν σοι τάλαντον φιλοπόνως έργασαι, ταλαίπωρε, γρηγορούσα και κράζουσα· Μη μείνωμεν έξω του νυμφώνος Χριστού».
ΕΡΜΗΝΕΙΑ
Aφού σκεφτείς, ψυχή μου, την ώρα του τέλους (της επίγειας ζωής, δηλαδή το θάνατο) και φοβηθείς από το πάθημα της εκκοπής της συκής, με φιλοπονία δούλεψε, ταλαίπωρη το τάλαντο που σού εμπιστεύτηκε ο Θεός, μένοντας άγρυπνη και κράζοντας˙ να μη μείνουμε έξω από το νυμφώνα του Χριστού.
Το κοντάκιο είναι πολύ κατανυκτικό. Παρουσιάζει τον πιστό, που με ευλάβεια γιορτάζει τα πάθη του Χριστού, να ανοίγει διάλογο με την ψυχή του. Ψυχή μου, της λέγει, σκέψου καλά το επικείμενο τέλος της ζωής σου, την κρίσιμη εκείνη ώρα, που θ᾿ απορρίψεις νεκρωμένο το σώμα σου στο μνήμα. Θ᾿ αποκολληθείς από τις σωματικές αισθήσεις σου, και θα βρεθείς σ᾿ έναν καινούργιο κόσμο, που ως τώρα αγνοούσες. Καί μάλιστα ότι θα λογοδοτήσεις σε πρώτη φάση στον Πλάστη σου και θα κριθείς. Ώρες πραγματικά κρίσιμες και φοβερές!
Τρόμαξε κατόπιν για το κατάντημα της συκής, που άκαρπη δέχτηκε την κατάρα του Θεού και νεκρώθηκε. Ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι ανοικτό και για σένα, αν δεν έχεις καρπούς πνευματικούς, έργα αγαθά˙ όταν το δέντρο της ψυχής σου είναι άγονο, σκεπασμένο μόνο από φύλλα και αγκάθια, έργα δηλαδή σκοτεινά και επαίσχυντα. Ξύπνα, λοιπόν, από τον ύπνο της αδιαφορίας και της πνευματικής ραστώνης, βρες το τάλαντο που σού έδωσε ο Θεός και καλλιέργησέ το, οποιοδήποτε κι αν είναι, οπουδήποτε κι αν βρίσκεσαι. Να το δουλέψεις με φιλοπονία κι επιμέλεια, ξάγρυπνη, στην έπαλξη του χρέους. Έτσι που τελικά να μη μείνεις έξω του νυμφώνα του Χριστού, αλλά με αναμμένη τη λαμπάδα σου ν᾿ αξιωθείς να εισέλθεις στην υπέρτατη χαρά του Κυρίου σου!
"Προς το εκούσιον Πάθος'
