Γνωριμία με την «Κλίμακα»

Ο άγιος Ιωάννης έζησε τον έκτο αιώνα και είναι γνωστός από το εξαίρετο πνευματικό σύγγραμμά του, που λέγεται «Κλίμαξ», διότι στα τριάντα κεφάλαιά του, σαν άλλες βαθμίδες (σκαλοπάτια), παρουσιάζει τα στάδια της πνευματικής τελειώσεως. Ανήκει στους λεγόμενους Νηπτικούς Πατέρες και συγγραφείς. Έτσι ονομάζονται οι Όσιοι και Ασκητές της Εκκλησίας, που κατέγραψαν τις εμπειρίες τους από τον αόρατο πόλεμο της ψυχής και δίνουν σοφές, θεοδίδακτες συμβουλές στους αναγνώστες τους.

Στην «Κλίμακα» ο άγιος Ιωάννης ο Σιναίτης ή άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, καταγράφοντας τα προσωπικά του βιώματα, καθώς και τις εμπειρίες των πνευματικών του τέκνων, ομιλεί για την υπακοή, τη μετάνοια, τη μνήμη του θανάτου, την αοργησία, τη μνησικακία, τη σιωπή, την καταλαλιά, την ταπεινοφροσύνη, την κενοδοξία, τη διάκριση, την προσευχή και για άλλα θέματα της εσωτερικής ζωής της ψυχής. Παρουσιάζεται ως βαθύς γνώστης και ανατόμος των ψυχικών καταστάσεων. Συνήθως εκφράζεται αποφθεγματικά και με ζωηρό, εντυπωσιακό τρόπο.

Γιά να δώσουμε μια αφορμή γνωριμίας σ᾽ όσους αγνοούν τυχόν το σπουδαίο αυτό βιβλίο, παραθέτουμε στη συνέχεια μερικά αποσπάσματα από το κεφάλαιο «Περί ταπεινοφροσύνης».

ιε´) Όταν απουσιάζει το φως, όλα είναι σκοτεινά, και όταν απουσιάζει η ταπεινοφροσύνη, όλα τα έργα μας είναι αηδιαστικά και σαθρά.
ιθ´) Αυτός που έχει ταπεινό φρόνημα για τον εαυτό του μέσα του δεν ξεγελιέται ποτέ από τα χείλη του, για να επαινέσει τον εαυτό του.
κε´) Η ταπεινοφροσύνη είναι μια θεία σκέπη, που εμποδίζει να δούμε τα κατορθώματά μας. Η ταπεινοφροσύνη είναι αμέτρητο βάθος λιτότητας και απλότητας, που δεν μπορούν να την συλήσουν όλοι οι κλέφτες.
κθ´) Η ταπείνωση είναι η πύλη της βασιλείας των ουρανών, η οποία εισάγει σ᾽ αυτήν εκείνους που την πλησιάζουν.
λα´) Είναι αδύνατο να προέλθει φλόγα από το χιόνι. Πολύ δε πιο αδύνατο είναι να υπάρχει ταπεινοφροσύνη στους αιρετικούς. Το κατόρθωμα αυτό, η απόκτηση δηλαδή της ταπεινοφροσύνης, είναι έργο ανθρώπων πιστών και ευσεβών και μάλιστα αυτών που έχουν καθαρθεί από τους μολυσμούς της αμαρτίας.
λβ´) Οι περισσότεροι βέβαια με τα λόγια μας θεωρούμε και ομολογούμε τους εαυτούς μας αμαρτωλούς, ίσως έχουμε και λόγους που το λέμε αυτό, γνωρίζοντας τις αμαρτίες μας. Όμως εκείνο που δοκιμάζει την καρδιά κατά πόσον είναι ταπεινή είναι η ατιμία, το να σε περιφρονήσει δηλαδή κάποιος και να εκφρασθεί απαξιωτικά για σένα.
μθ´) Αυτός που έχει ταπεινοφροσύνη και σκέφτεται ταπεινά για τον εαυτό του βδελύσσεται και αποστρέφεται το δικό του θέλημα ως κάτι που είναι δόλιο και εξαπατά.
νθ´) «Οι αείμνηστοι Πατέρες» και διδάσκαλοι της αρετής καθόρισαν ως δρόμο που οδηγεί στην ταπεινοφροσύνη και ως θεμέλιό της τους σωματικούς κόπους. Εγώ όμως νομίζω ότι στην απόκτηση της ταπεινοφροσύνης συντελούν η υπακοή και η ευθύτητα της καρδιάς.