Συνήθως την Πρωτοχρονιά απορροφούν την προσοχή μας οι πανηγυρισμοί για την αλλαγή του χρόνου, ένα γεγονός χωρίς ιδιαίτερο πνευματικό νόημα, αφού εκκλησιαστικά η αρχή του έτους γιορτάζεται την 1η Σεπτεμβρίου, ή -στην καλύτερη περίπτωση- στρέφουμε τη σκέψη μας στην όντως μεγάλη μορφή του ουρανοφάντορα αγίου επισκόπου Καισαρείας Βασιλείου του Μεγάλου. Λησμονούμε όμως οι περισσότεροι τη μεγαλύτερη γιορτή της μέρας, που είναι μάλιστα και δεσποτική γιορτή, την περιτομή του Δεσπότου Κυρίου μας Ιησού Χριστού, του άναρχου και υπέρχρονου Θεού, ο οποίος έπλασε, συντηρεί και αγιάζει τα σύμπαντα. Η γιορτή της περιτομής πιστοποιεί την ανθρώπινη φύση που για τη σωτηρία μας προσέλαβε ο Θεός. «Συγκαταβαίνων ο Σωτήρ τω γένει των ανθρώπων… ουκ εβδελύξατο σαρκός την περιτομήν», διακηρύττει ο εκκλησιαστικός ύμνος. ᾿Επίσης όμως, η περιτομή στοιχειοθετεί ένα κύριο γνώρισμα της ταυτότητας των ανθρώπων του Θεού, όπως η συνέχεια θα δείξει.
Σημάδι διαθήκης του Θεού
Η περιτομή, όπως και όλα τα γεγονότα που συνδέονται με το πρόσωπο του Θεανθρώπου Κυρίου μας, έχει προϊστορία. Τη μελετούμε στην Παλαιά Διαθήκη. Πολύ παλιά, πριν ακόμη ανακαλύψει τα μέταλλα ο πολιτισμός, οι άνθρωποι έκαναν περιτομή με πέτρινα μαχαίρια (῎Εξ 4,25· ᾿Ιη 5,2-3). Για τον Ισραήλ, τον εκλεκτό κι αγαπημένο λαό του Θεού, η περιτομή είχε κοινωνική αλλά και θρησκευτική σημασία. Ο ίδιος ο Θεός απαιτώντας την από τον πατριάρχη Αβραάμ την ονομάζει «σημείον διαθήκης ανά μέσον εμού και υμών» (Γε 17,11). Την προσδιορίζει, δηλαδή, ως γνώρισμα της αδιάρρηκτης συμφωνίας, του πνευματικού γάμου τον οποίο συνάπτει ο Γιαχβέ με το λαό του. Κανείς απερίτμητος δεν μπορούσε να γιορτάσει το Πάσχα, τη γιορτή που απαθανάτιζε την εκλογή και σωτηρία που χάρισε στον Ισραήλ ο Γιαχβέ (῎Εξ 12,44-48). Η περιτομή ήταν δείκτης της ιδιοκτησίας του Γιαχβέ πάνω στον περιτμημένο αλλά και σημάδι της ενότητας των πιστών του σε μία κοινωνία, σ᾿ ένα λαό, τον δικό του. Δεν ήταν μία εθιμοτυπική, έστω απλή θρησκευτική πράξη. Ηταν πρωτίστως υπόθεση καρδιάς, δήλωση της πίστης και εκδήλωση της υπακοής του πιστού. Γι᾿ αυτό ο Θεός ζητά την «περιτομή» της καρδιάς (᾿Ιε 4,4), την απαλλαγή της από τη σκληρότητα. Κι επειδή γνωρίζει ο Παντογνώστης ότι αυτό δεν είναι εύκολο για τον άνθρωπο, παρηγορεί ήδη από την παλαιοδιαθηκική εποχή το λαό του· Ο ίδιος ο Θεός θα καθαρίσει τις καρδιές των πιστών του και των απογόνων τους, για να μπορούν ν᾿ αγαπούν τον Κύριο «εξ όλης της καρδίας» (Δε 30, 6).
«Αχειροποίητη περιτομή»
Μετά από όλη αυτή την προϊστορία είναι πράγματι συγκλονιστικά καταπληκτικό το γεγονός ότι και αυτός ο Ιησούς Χριστός, που ως άνθρωπος προήλθε από τη γενιά του Αβραάμ, υποτάσσεται στη διάταξη της περιτομής. Βρέφος οκταήμερο δέχεται στο άχραντο σώμα του την περιτομή (Λκ 2,21), για να απαλλάξει από την ταλαιπωρία της όλους εμάς, που με το άγιο Βάπτισμα πολιτογραφόμαστε στη βασιλεία του και αποτελούμε τον νέο Ισραήλ, την Εκκλησία του. «Οδύνη και έλκος (=πληγή)» ήταν τα γνωρίσματα της παλιάς περιτομής, λέει ο Μ. Βασίλειος, ενώ του Βαπτίσματος η προσφορά είναι «δρόσος ψυχής και ίαμα (=θεραπεία)» του έλκους της καρδιάς. Και γίνεται η περιτομή του Χριστού στοιχείο της ταυτότητας του χριστιανού. Καθώς εντάσσεται στην Εκκλησία ο πιστός με το μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος, που είναι η «αχειροποίητη περιτομή» (Κλ 2,11), πετά από πάνω του «το σώμα των αμαρτιών της σαρκός», κάθε επήρεια του πονηρού και κάθε απαίτηση του σαρκικού φρονήματος. Ενστερνίζεται το φρόνημα του σταυρού, για να ζήσει στο εξής και για πάντα με τον Χριστό.
Το δεύτερο σημάδι του Θεού
Στην καινή κτίση
Η περιτομή και η τήρηση του Σαββάτου είναι δύο αισθητά στοιχεία. Το πρώτο δείχνει ότι ο περιτμημένος ανήκει στον Θεό, είναι δικός του· το δεύτερο ότι ο Θεός ανήκει στον πιστό, είναι δικός του. Στην καινή κτίση, την Εκκλησία, μετά από το ριζοσπαστικό κήρυγμα του αποστόλου Παύλου η περιτομή γίνεται πνευματική. Είναι η μυστική μετοχή του πιστού στο σταυρό του Κυρίου με την αποκοπή των παθών και την αγάπη προς τους αδελφούς. Πριν απ᾿ αυτό ο Κύριος Ιησούς Χριστός καταργεί το εβραϊκό Σάββατο και μεταφέρει τον αγιασμό στη «μία των σαββάτων», την πρώτη της εβδομάδας, την Κυριακή. Την ημέρα που αναστήθηκε ο Χριστός κι ανέστησε την ανθρώπινη φύση μας, την αγίασε και την ευλόγησε. Την ανέδειξε ένα καινούργιο Σάββατο, που αντικατέστησε το παλιό και πήρε όλα τα γνωρίσματά του, ενώ επιπλέον απέκτησε καινούργιες χάρες.
Τα δώρα της Κυριακής
Το παλιό Σάββατο απαιτούσε θυσίες και προσφορές στον Θεό· το καινούργιο μας προσφέρει τη θυσία του Κυρίου και μας τρέφει μ᾿ αυτήν. Πολύ πριν καθιερώσει η πολιτεία την αργία της Κυριακής, καθιερώθηκε και θεσπίσθηκε από τον ίδιο τον Κύριο ο αγιασμός της. Η επίσκεψη της Κυριακής κάθε εβδομάδα μέσα στον ημερολογιακό μας χρόνο είναι επίσκεψη του ίδιου του Θεού. Μας πλησιάζει ο Κύριος την Κυριακή. Σπάει τους γήινους φραγμούς κι ανοίγει για μας το δρόμο προς τον ουρανό, το δρόμο που μας φέρνει στη συντροφιά του. Κι ενώ φαίνεται ότι ζητά από μας ο Θεός να του δώσουμε μία ημέρα αφιερωμένη στη λατρεία του, στην πραγματικότητα μας δίνει την ημέρα τη σημαδεμένη με τ᾿ όνομά του. Για εκείνους που επάξια την τιμούν και πνευματικά την αξιοποιούν, η ημέρα της Κυριακής γίνεται το σημάδι που τους «σημειώνει» ως «σημείον Χριστού» μέσα στον κόσμο, ως ζύμη άγια μέσα στην άγρια κοινωνία μας.
Κοινωνοί θείας φύσεως
Αγιασμός της Κυριακής και καθημερινή προσπάθεια για την κατάργηση της δυναστείας των παθών μέσα μας είναι δύο ανεξίτηλα «σημεία» του Κυρίου πάνω στην κάθε ψυχή που εξαγόρασε με τη λυτρωτική θυσία του. Είναι δύο αλληλένδετα στοιχεία της ταυτότητας του χριστιανού, γνωρίσματα της πνευματικής ζωής του, αλλά και δύο αδιάψευστες αποδείξεις ότι η πίστη του Χριστού είναι η μόνη δύναμη που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο μας και να μας απαλλάξει από τη φθορά. Αγιασμένοι με τις θεόσδοτες ευλογίες της Κυριακής και μάλιστα με την υψηλότερη απ᾿ αυτές, τη μέθεξή μας στο σώμα και το αίμα του Κυρίου με τη θεία Μετάληψη, μπαίνουμε στον αγώνα της εβδομάδας. Και πάλι, αγνισμένοι με τον καθημερινό αγώνα για την περιτομή των παθών μας, φτάνουμε στην επόμενη Κυριακή, όπου ανανεώνουμε τον αγιασμό. Έτσι αγιάζεται όλη η εβδομάδα, γίνεται άγιος όλος ο χρόνος της ζωής μας. Γινόμαστε άγιοι, δηλαδή του Θεού, εμείς οι ίδιοι.
Στέργιος Ν. Σάκκος
Πηγή: /agiameteora.net
