Πολλά διδάγματα μπορεί να αντλήσει κανείς από την σημερινή εορτή, την μεγάλη και θαυμαστή. Το τροπάριο που αρχίζει με τις λέξεις: «Το αληθινό φως επεφάνη», μας δίνει ένα υπέροχο δίδαγμα. «Το αληθινό φως επεφάνη». Δηλαδή ήρθε το αληθινό φως ο Χριστός. Καί έκανε αυτό το τόλμημα: Πήγε και βαπτίστηκε μαζί με τους αμαρτωλούς. Με εκείνους που ήθελαν να δείξουν μετάνοια. Πού ανταποκρίθηκαν στο κήρυγμα του Ιωάννου του Προδρόμου, που καλούσε σε μετάνοια. «Μετανοείτε. Ήγγικεν η Βασιλεία των ουρανών».
Καί ο Χριστός πήγε και βαπτίσθηκε μαζί τους. Στα μάτια όλων των ανθρώπων, φαινόταν σαν ένας αμαρτωλός. Πού έχει και αυτός ανάγκη να επιστρέψει προς τον Θεό. Συνεχίζει το τροπάριο: «Επίγειον το φαινόμενον, αλλ’ υπέρ τους ουρανούς το νοούμενον». Αυτό που βλέπανε οι άνθρωποι και το βλέπομε και εμείς –το ακούμε μέσα από τα λόγια του Ευαγγελίου- είναι ένα επίγειο πράγμα. Συνηθισμένο πράγμα στη ζωή. Επίγειον το φαινόμενον, να βλέπει κανείς να βουτάνε άνθρωποι μέσα στο ποτάμι, έστω και να βαπτίζονται, για να δείξουν ότι έχουν μετάνοια. «Επίγειον το φαινόμενον, αλλ’ υπέρ τους ουρανούς το νοούμενον». Αλλοίμονό μας, άμα σταθούμε στο επίγειο φαινόμενο. Δεν καταλάβαμε από το μυστήριο, από την αποκάλυψη, τίποτε. Όμως το απολυτίκιο της εορτής, μας λέει: «η της Τριάδος εφανερώθη προσκύνησις» κατά την ημέρα και την στιγμή εκείνη. Έγινε μια αποκάλυψη ανεπανάληπτη μοναδική και τόσο υψηλή, που δεν μπορεί να την συλλάβει ανθρώπου νούς, αντίληψη και εμπειρία αισθήσεων οτιδήποτε και αν πεί κανείς.
Γι’ αυτό και προσθέτει: «Αλλ’ υπέρ τους ουρανούς το νοούμενον». Τόσο μεγάλο που δεν είναι απλά ουράνιο, μα ξεπερνά τους ουρανούς. Φανερώνει όλη την σοφία και την αγαθότητα του Θεού. Καί συνεχίζει το τροπάριο: «Διά λουτρού παλιγγενεσία». Τι πεζό πράγμα να βλέπει κανείς άνθρωπο να πλένεται είτε στο ποτάμι, είτε αλλού. Αλλά δι’ αυτού του λουτρού, παλιγγενεσία! Φεύγει ο παλαιός άνθρωπος. Καί γεννιέται ένας καινούργιος. Φεύγει ο υιός του Αδάμ, και γεννιέται ο υιός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού του νέου Αδάμ. Φεύγει ο φθαρτός και έρχεται ένας άφθαρτος. Φεύγει ένας επίγειος και έρχεται ένας ουράνιος άνθρωπος. Καινός άνθρωπος, λέγει ο απόστολος Παύλος. Καινούργιος άνθρωπος. Καί που είναι ο καινούργιος άνθρωπος; Στη χάρη του Θεού. Δεν φαίνεται. Μόνο νοείται. Μακάριος όποιος έχει το νού του να ασχολείται, να βλέπει πίσω από τα φαινόμενα τα νοούμενα. «Διά λουτρού λοιπόν παλιγγενεσία. Δι’ ύδατος το Πνεύμα». Λίγο νερό πάνω στον άνθρωπο, που στεγνώνει μετά από λίγο και εκτός από το ότι έφυγε κάποια λέρα, δεν πήρε τίποτε. Παραμέσα, δεν μπήκε τίποτε. Ωφέλεια καμία άλλη.
«Δι’ ύδατος το Πνεύμα». Μα με αυτό το νερό, κρυμμένο μέσα σ’ αυτό το νερό, λούζει τον άνθρωπο το πανάγιο Πνεύμα. Όχι εξωτερικά, αλλά μπαίνει σ’ όλο τον εαυτό του και τον αγιάζει. Αυτό είναι το νοούμενο, που πρέπει να το βλέπομε. Δεν κάνομε ένα τυπικό πράγμα όταν βαπτίζομε τα παιδιά. Είναι η ουσιαστικώτερη ενέργεια που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος, για να δεχθεί αγιασμό. Καί να γίνει του Θεού. «Διά καταδύσεως, η προς Θεόν ημών άνοδος γίνεται». Το φαινόμενο είναι ότι πάμε προς τα κάτω. Μπαίνομε μέσα στο νερό. Βουτιά υπό την επιφάνεια του νερού μέσα στην κολυμβήθρα. Προς τα κάτω φαίνεται ότι πάμε.
Αλλά με αυτή την πορεία προς τα κάτω, την εκούσια, την δική μας, «η προς Θεόν άνοδος γίνεται». Κάτω βλέπουν τα μάτια, επάνω πάει ο άνθρωπος πνευματικά. Πόσο ψηλά; Τόσο που να γίνεται υιός του Θεού. Συγκάθεδρος με τον Πατέρα. Άξιος να σταθεί δίπλα Του, την ημέρα της δευτέρας Παρουσίας. «Διά καταδύσεως, η προς Θεόν ημών άνοδος γίνεται». Να ο δρόμος. Αυτά τα διδάγματα μας ανοίγονται από την ιερά υμνωδία. Πόσο πρέπει να προσέχομε να τα κατανοούμε. Όσο λίγο και να τα καταλαβαίνομε, η ωφέλεια είναι απέραντη. Ας προσθέσομε και ένα μικρό πνευματικό δίδαγμα για μας: Στην καθημερινή μας ζωή, όσο πιο πολύ δεχόμαστε να κατεβούμε, να ταπεινωθούμε ενώπιον του αδελφού μας, του άλλου, του συνομιλητού μας, τόσο πιο πολύ ανεβαίνομε ενώπιον του Θεού.
Να μας φωτίζει ο Θεός να βλέπομε τα φαινόμενα, αλλά και να νοούμε τα νοούμενα. Το μυστήριο το μεγάλο της πίστης. Την προσφορά του Κυρίου μας Ιησού Χριστού· το σχέδιο Του για την σωτηρία και την απολύτρωση του κόσμου. Εάν το κάνομε, τότε η εορτή είναι γεμάτη χάρη και μυστήριο. Εάν δεν το κάνομε, η γιορτή είναι φολκλόρ. Διασκέδαση. Να μας φωτίζει ο Θεός να καταλαβαίνομε το νοούμενο. Αλλά και εμείς, να κάνομε την φιλότιμη προσπάθειά μας, να φεύγομε από τα φαινόμενα, και να πηγαίνομε στα νοούμενα. Αμήν.-
του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου
Νικοπόλεως και Πρεβέζης κ. Μελετίου
