******
1. Συνέπειες της παραβάσεως της εντολής.
Ο απόστολος Παύλος γράφοντας στους Ρωμαίους (α΄ 25) επισημαίνει τα αποτελέσματα της διακοπής της κοινωνίας του ανθρώπου με το Θεό, ότι ο άνθρωπος εξέπεσε: α΄ στην ειδωλολατρεία και την θεοποίηση των κτισμάτων παρατηρώντας ότι: «εσεβάσθησαν και ελάτρευσαν (εννοείται οι άνθρωποι) τη κτίσει παρά τον κτίσαντα, ος εστιν ευλογητός εις τους αιώνας» και β΄ στην δυσέκνιπτη σοδομική ανηθικότητα.
2. Κοσμολογικές αρχές.
Θεμελιώδεις όροι πίστεως κατά την δογματική διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας είναι ότι: α΄. Ο Θεός είναι ο δημιουργός πάντων, ορατών και αοράτων. Αυτός δημιούργησε πάντα τα κτιστά εκ μη προϋφεστώσης (δηλ. προϋπαρχούσης) ύλης. Ο Θεός εδημιούργησε την ύλη και τις μορφές της εκ του μηδενός. β΄ Ο Θεός είναι ανώτερος πάσης φθοράς, παλαιότητος και μεταβολής. Παραμένει αναλλοίωτος και αμετάβλητος. Ο χώρος και ο χρόνος δημιουργήθηκαν απ’ Αυτόν και Αυτός παραμένει ανεπηρέαστος από τις εγκόσμιες αυτές συνθήκες.
Τις δύο αυτές βασικές παραδοχές διακηρύσσει η αγία Γραφή με τους λόγους: «Συ κατ' αρχάς, Κύριε, την γην εθεμελίωσας, και έργα των χειρών σού εισιν οι ουρανοί· αυτοί απολούνται, συ δε διαμένεις· και πάντες ως ιμάτιον παλαιωθήσονται, και ωσεί περιβόλαιον ελίξεις αυτούς, και αλλαγήσονται· συ δε ο αυτός ει, και τα έτη σου ουκ εκλείψουσι » (Προς Εβραίους α΄ 10-12). Δηλαδή: «Εσύ, Κύριε, αρχικά στερέωσες τη γη κι έργο δικό σου είναι οι ουρανοί. Αυτοί θα εξαφανιστούν, ενώ εσύ παραμένεις. Τα πάντα θα παλιώσουν σαν ρούχο. Σαν μανδύα θα τους τυλίξεις, και θ’ αλλάξουν. Εσύ όμως παραμένεις ο ίδιος, τα χρόνια σου ποτέ δε θα τελειώσουν».
Ενδεικτικώς αναφέρουμε και όσα ο άγιος Πατέρας μας Ιωάννης ο Χρυσόστομος πολεμώντας με τον φωτισμένο λόγο του την ειδωλολατρία των σύγχρονων του σε παρόμοια ευκαιρία (στην Πρωτοχρονιά) τους αποτρέπει να θεωρούν, ότι τα διάφορα στοιχεία της φύσεως είναι Θεός και να τα προσκυνούν, λέγοντας τα εξής: «Ουχ εορτάζομεν χρόνον των αστάτως κινουμένων· ουχ σεβόμεθα ενιαυτόν, την της ανθρώπων ζωής δαπάνην· ου προσκυνούμεν αγώνα τον εις φθοράν ημάς έλκοντα· ου λατρεύομεν τη κτίσει· σύνδουλα γαρ τα γεγονότα· ου θεραπεύομεν την ύλην· εξ ουκ όντων γαρ υπέστη· ως γαρ αρχήν γενέσεως έσχε ταύτα, και φθοράς υπόκεινται τέλει. Ου σεβόμεθα ουρανόν· ως καπνός γαρ εστερεώθη· ου σεβόμεθα το φως· λόγω γαρ εδημιουργήθη· ου σεβόμεθα την σελήνην· σχήματι γαρ εκοσμήθη· ου σεβόμεθα την γην· εξ ύδατος γαρ ανειλκύσθη· ου σεβόμεθα το πυρ. υλικόν γαρ το στοιχείον· ου προσκυνούμεν το ύδωρ· ρέουσα γαρ η φύσις· ου λατρεύομεν τω χρόνω ουχ έστηκε γαρ, αλλ’ αφίσταται. ου σεβόμεθα την ημέραν· διατάξει γαρ δουλεύει. Πάντα χρόνω γηρά και χρόνος μετά πάντα γηρά· Θεός δε μόνος παλαιότητος ανώτερος· και δείκνυσιν η της συντελείας ημέρα» (Ιωάννου Χρυσοστόμου, Εις την αρχήν της Ινδίκτου, PG 59, 673).
Όλα τα δημιουργήματα οφείλει να τα σέβεται και να τα προστατεύει ο άνθρωπος κατά την εκλογή του Δημιουργού : «εργάζεσθαι και φυλάσσειν» (Γενέσεως β΄ 15) την Δημιουργία
γ΄. Επίσης άλλη θεμελιώδης κοσμολογική αρχή είναι ότι ο Θεός εξουσιάζει και κυβερνά τον κόσμο. Το σύμπαν δεν πορεύεται ακυβέρνητος με αυτοματισμούς, μηχανιστικά και δεν εξελίσσεται νομοτελειακά, αλλά με τους νόμους που έχει θέσει ο Θεός φυσικούς, ηθικούς και πνευματικούς.
Ο Θεός κινεί τα πάντα. Με το πρόσταγμά Του πορεύεται η γη, ανατέλλει ο ήλιος, βλασταίνουν τα φυτά, πολλαπλασιάζονται θαλάσσια, εναέρια και χερσαία και ούτω καθεξής.
Ο ίδιος άγιος Πατέρας διευκρινίζει, ότι οι πιστοί δεν τιμούν τα στοιχεία της φύσεως και την εξέλιξή τους, αλλά εορτάζουν, αυτά που έχουν σχέση με τις θαυμαστές ενέργειες του Θεού, τις παρεμβάσεις Του που αποσκοπούν στην σωτηρία τους.
Απευθυνόμενος σε εκείνους που στρέφονται προς τα δημιουργήματα και τα στοιχεία της φύσεως επισημαίνει, ότι όλα αυτά όχι μόνο είναι δημιουργήματα του Δημιουργού Θεού, αλλά και εξουσιαζόμενα απ’ Αυτόν και οφείλουν να εκπληρώσουν τον σκοπό της δημιουργίας τους: «Ημείς δε εορτάζομεν θεία και παράδοξα πράγματα, των μαρτύρων τους άθλους, των ταφέντων τας νίκας, των μη ορωμένων τα δίκτυα, των διαλυθέντων την ιατρείαν· εν πρώτοις του Χριστού και Θεού μου τα θαύματα, α διά την εμήν σωτηρίαν άνθρωπος γεγονώς εξετέλεσεν· είθ’ ούτω των δούλων αυτού τα πάθη· του Στεφάνου τον λιθοκόλλητον στέφανον, του ενδόξου Λαυρεντίου τα κατά θανάτου τρόπαια, της Άννης την αναγαύητον παρθενίαν. Ω τριάς Τριάδος κήρυξ! ω λείψανα των οδυνωμένων τα φάρμακα! ω κόνις πηγή ιαμάτων! ω οίκος ουρανού το κάλλος μιμούμενος! Αλλά και το άψυχον στοιχείον η θάλλασα αλαλήτως βοά προς υμάς. Έλεγξας τους συνδούλους, κηρύξω καγώ τον Δεσπότην. Ου βαρεί με το ίχνος του πλάστου, αγιάζουσί με οι πόδες Χριστού. Μωϋσής έσχισεν, αλλ’ ούτος ηγίασε· τον Ιωνάν ερρόφησα, τούτον δε φρίττω· τον Νώε εκλυδώνυσα, αλλ’ ου τολμώ προσβλέψαι τω χερσί τον άνθρωπον πλάσαντι. Ποσί την θάλασσαν ηγίασε, τον ουρανόν τω θρόνω εδόξασε, την γην τη φάτνη ελάμπρυνε, τον άδην διά του τάφου εφώτισεν. Ουκ ειμί αγνώμων και άψυχος· επιγιγνώσκω ως στοιχείον τον ποιήσαντα· ου λέγω μετά των Ιουδαίων, Ούτος ο άνθρωπος ουκ έστι παρά Θεού· αλλά κράζω ευσεβούσα, Ούτος μου Θεός, και δοξάσω αυτόν. Δείξω τα της εμής φύσεως, ελέγξω των μιαιφόνων τας γνώμας, δημοσιεύσω του περιπατήσαντός με το κράτος. Ούτοι σύνδουλοι, εκείνος Δεσπότης, ου φόβω τούτους ταράττω. Ο Δεσπότης εν τη θαλάττη αβρόχως εβάδιζεν, οι δε πλέοντες εθορυβούντο· ο δε φόβος τους κινδυνεύοντας βοάν παρεσκεύασεν, ο δε φιλάνθρωπος το θαρρείν παρεκελεύετο. Θαρσείτε, εγώ ειμί, μη φοβείσθε. Θαρσείτε την της πίστεως έχοντες άγκυραν· ειδωλολατρείας γαρ σπιλάς ουκ εβύθισεν υμάς» (Ιωάννου Χρυσοστόμου, Εις την αρχήν της Ινδίκτου, PG 59, 674).
*****
Ο άνθρωπος πλάσθηκε έλλογος (δηλαδή με λογικό) ελεύθερος και αυτεξούσιος. Γι’ αυτό και δεν είναι δούλος στα στοιχεία της φύσεως (Προς Γαλάτες δ΄3, 9-10), αλλά προσκυνητής του Κτίστου και Δημιουργού Θεού.
Επειδή στην αρχή του χρόνου εμφανίζονται διάφοροι αστρολόγοι που επιχειρούν να μαντέψουν τα γεγονότα που θα συμβούν κατά την διάρκεια του χρόνου ακόμη και να προκαθορίσουν την ανθρώπινη συμπεριφορά από την θέση και την κίνηση των άστρων στο στερέωμα του ουρανού, ο πρύτανης των θεολόγων Πατέρων της Εκκλησίας μας Ιωάννης ο Δαμασκηνός μας διδάσκει ότι από την κίνηση των ουρανίων σωμάτων καθορίζονται τα καιρικά φαινόμενα και δεν επηρεάζεται η ανθρώπινη συμπεριφορά, ούτε την χαρά ούτε την ευτυχία ούτε την επιτυχία ούτε την δυστυχία προκαλούν.
Η άποψη ότι η κίνηση των ουρανίων επιδρά στην ανθρώπινη συμπεριφορά αντιβαίνει στην περί ελευθερίας και αυτεξουσίου του ανθρώπου πίστη της Εκκλησίας. Αντιβαίνει στην λογική, στην ηθική και στην οντολογία του ανθρώπου: «Στον ουρανό βρίσκονται δώδεκα ζώδια από τα αστέρια, που έχουν αντίθετη κίνηση από τον ήλιο και τη σελήνη και τους άλλους πέντε πλανήτες, και ότι οι επτά πλανήτες περνούν από τα δώδεκα ζώδια. Καί ο ήλιος στο κάθε ζώδιο κάνει ένα μήνα και στους δώδεκα μήνες περνά τα δώδεκα ζώδια.
Τα ονόματα των δώδεκα ζωδίων είναι τα ακόλουθα, μαζί με τους μήνες τους
Κριός κατά τον μήνα Μάρτιο 21 δέχεται τον ήλιο,
Ταύρος κατά τον μήνα Απρίλιο 23 δέχεται τον ήλιο
Δίδυμοι κατά τον μήνα Μάιο 23 δέχεται τον ήλιο
Καρκίνος κατά τον μήνα Ιούνιο 24 δέχεται τον ήλιο
Λέων κατά τον μήνα Ιούλιο 25 δέχεται τον ήλιο
Παρθένος κατά τον μήνα Αύγουστο 25 δέχεται τον ήλιο
Ζυγός κατά τον μήνα Σεπτέμβριο 25 δέχεται τον ήλιο
Σκορπιός κατά τον μήνα Οκτώβριο 25 δέχεται τον ήλιο
Τοξότης κατά τον μήνα Νοέμβριο 25 δέχεται τον ήλιο
Αιγόκερως κατά τον μήνα Δεκέμβριο 25 δέχεται τον ήλιο
Υδροχόος κατά τον μήνα Ιανουάριο 20 δέχεται τον ήλιο
Ιχθύες κατά τον μήνα Φεβρουάριο 20 δέχεται τον ήλιο»
Η σελήνη όμως κάθε μήνα περνά τα δώδεκα ζώδια, γιατί είναι πιο κάτω και τρέχει διά μέσου αυτών με περισσότετη ταχύτητα· όπως ακριβώς, αν κάμεις μια σφαίρα μέσα σε μια άλλη, η μέσα σφαίρα θα γίνει μικρότερη, έτσι και ο δρόμος της σελήνης, επειδή αυτή είναι πιο κάτω, είναι λιγότερος και διανύεται ταχύτερα.
Οι Έλληνες παραδέχονται ότι με την ανατολή και τη δύση και τη σύγκρουση των αστεριών αυτών, του ηλίου και της σελήνης καθορίζονται η ζωή και οι πράξεις μας· με αυτά καταγίνεται η αστρολογία. Εμείς όμως παραδεχόμαστε ότι απ’ αυτά διαμορφώνονται καιρικές καταστάσεις, η βροχή και η ανομβρία, το κρύο και η ζέστη, η υγρασία και η ξηρασία και οι άνεμοι και τα παρόμοια, αλλά με κανένα λόγο οι πράξεις μας· γιατί εμείς, επειδή γίναμε αυτεξούσιοι από τον δημιουργό, είμαστε κύριοι σ’ αυτές. Αν λοιπόν από την κίνηση των αστεριών κάνουμε τα πάντα, κατ’ ανάγκη κάνουμε, αυτό που κάνουμε· και αυτό που γίνεται κατ’ ανάγκη ούτε αρετή ούτε κακία είναι. Καί αν ούτε αρετή ούτε κακία έχουμε, δεν είμαστε άξιοι ούτε για τους επαίνους και τα στεφάνια, ούτε για τις κατηγορίες ή τις τιμωρίες· επιπλέον θα βρεθεί και ο Θεός άδικος, δίνοντας σε άλλους αγαθά και σε άλλους θλίψεις. Αλλά ακόμη ούτε ο Θεός θα κυβερνά ούτε θα προνοεί για τα κτίσματά του, αν τα πάντα κατ’ ανάγκη άγονται και φέρονται. Επίσης και η λογική θα μας ήταν περιττή· αφού δεν είμαστε κύριοι καμιάς πράξεως, σκεφτόμαστε περιττά. Το λογικό πάντως μας έχει δοθεί για την σκέψη· κατά συνέπεια κάθε λογικό ον είναι και αυτεξούσιο. Εμείς όμως παραδεχόμαστε ότι αυτά δεν είναι κανενός από τα γινόμενα ούτε της γενέσεως αυτών που γίνονται ούτε της φθοράς αυτών που φθείρονται αλλά μάλλον σημεία των βροχών και της μεταβολής του αέρα.
Ίσως θα έλεγε κανείς ότι ούτε αίτια των πολέμων είναι, αλλά σημεία, και η ποιότητα του αέρα, που γίνεται από τον ήλιο και τη σελήνη και τα αστέρια, παγιώνει διάφορες κράσεις και έξεις και διαθέσεις με διαφορετικό τρόπο στον καθένα. Οι έξεις όμως βρίσκονται στη δικαιοδοσία μας· γιατί κυριαρχούνται από τον λόγο και οδηγούνται με τροπές» (Ιωάννου Δαμασκηνού, Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου Πίστεως, κείμενο –μετάφραση – εισαγωγή –σχόλια Ν. Ματσούκα, Εκδόσεις Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1983, σσ. 123-127).
Παρατηρώντας τα διάφορα δρώμενα αυτές τις ημέρες σε διάφορες περιοχές της πατρίδος μας που χαρακτηρίζονται ως παραδοσιακά έθιμα του λαού επισημαίνουμε, ότι: α΄. Πολλά απ’ αυτά έχουν αντιχριστιανικό χαρακτήρα και ως εκ τούτου οι πιστοί οφείλουν να αποφεύγουν και να τα πράττουν και να τα παρακολουθούν. β΄. Άλλα είναι ασύμβατα προς την χριστιανική ευπρέπεια και φωτοφόρα ζωή αφού «Επεφάνη γαρ η χάρις του Θεού η σωτήριος πάσιν ανθρώποις, παιδεύουσα ημάς ίνα αρνησάμενοι την ασέβειαν και τας κοσμικάς επιθυμίας σωφρόνως και δικαίως και ευσεβώς ζήσωμεν εν τω νυν αιώνι » (Προς Τίτον β΄ 11-12). Δηλαδή: «Γιατί ο Θεός φανέρωσε τη χάρη του, για να σώσει όλους τους ανθρώπους. Αυτή μας καθοδηγεί να αρνηθούμε την ασέβεια και τις αμαρτωλές επιθυμίες και να ζήσουμε με σωφροσύνη, με δικαιοσύνη και με ευσέβεια στον παρόντα αιώνα». γ΄. Αλλά εξευτελίζουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τιμή και θεοείδεια κατά το «Καί άνθρωπος εν τιμή ων ου συνήκε, παρασυνεβλήθη τοις κτήνεσι τοις ανοήτοις και ωμοιώθη αυτοίς » (Ψαλμού μη΄ (μθ΄)13 ) δ΄. Άλλοι πάλι δεν μιμούνται εικονικώς και ουσιαστικώς τα άγρια θηρία φέροντες την μορφή τους, αλλά και αυτούς τους δυσειδείς δαίμονες προς καύχηση των πονηρών σκοτεινών πνευμάτων και απώλεια των ψυχών των ανθρώπων.
*****
Ο Ψαλμωδός καλεί όλα τα δημιουργήματα να αινέσουν, να προσκυνήσουν και να δοξολογήσουν τον Κτίστη και Δημιουργό τους: «Αινείτε τον Κύριον εκ των ουρανών· αινείτε αυτόν εν τοις υψίστοις. αινείτε αυτόν, πάντες οι άγγελοι αυτού· αινείτε αυτόν, πάσαι αι δυνάμεις αυτού. αινείτε αυτόν ήλιος και σελήνη, αινείτε αυτόν πάντα τα άστρα και το φως. αινείτε αυτόν οι ουρανοί των ουρανών και το ύδωρ το υπεράνω των ουρανών. αινεσάτωσαν το όνομα Κυρίου, ότι αυτός είπε, και εγενήθησαν, αυτός ενετείλατο, και εκτίσθησαν. έστησεν αυτά εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος· πρόσταγμα έθετο, και ου παρελεύσεται. αινείτε τον Κύριον εκ της γης, δράκοντες και πάσαι άβυσσοι· πυρ, χάλαζα, χιών, κρύσταλλος, πνεύμα καταιγίδος, τα ποιούντα τον λόγον αυτού· τα όρη και πάντες οι βουνοί, ξύλα καρποφόρα και πάσαι κέδροι· τα θηρία και πάντα τα κτήνη, ερπετά και πετεινά πτερωτά· βασιλείς της γης και πάντες λαοί, άρχοντες και πάντες κριταί γης· νεανίσκοι και παρθένοι, πρεσβύτεροι μετά νεωτέρων· αινεσάτωσαν το όνομα Κυρίου, ότι υψώθη το όνομα αυτού μόνου· η εξομολόγησις αυτού επί γης και ουρανού. και υψώσει κέρας λαού αυτού· ύμνος πάσι τοις οσίοις αυτού, τοις υιοίς ᾿Ισραήλ, λαώ εγγίζοντι αυτώ » (Ψαλμού ρμη΄ (148) Δηλαδή: «Αινείτε τον Κύριο απ’ τους ουρανούς, αινείτε τον στο ύψη ! Αυτόν αινείτε όλοι του οι άγγελοι, αινείτε τον όλες οι ουράνιες δυνάμεις! Αυτόν αινείτε ο ήλιος και η σελήνη, αινείτε τον όλα τ’ άστρα τα φωτεινά ! Αινείτε τον οι ουρανοί των ουρανών, και τα νερά που ‘ναι πιο πάνω απ’ τ’ ουράνια. Την ύπαρξη ας αινούνε του Κυρίου, γιατί αυτός το πρόσταξε και γίνανε. Τα στέριωσε για πάντα, για αιώνια, έδωσε νόμο και δε θα τον παραβούν. Αινείτε, τον Κύριο απ’ την γη, θάλασσα, κήτη κι όλοι οι βυθοί! Φωτιά και χαλάζι, χιόνι κι ομίχλη, ανεμοθύελλα, εσείς που εκτελείτε τις προσταγές του! Βουνά κι όλα τα υψώματα, δέντρα οπωροφόρα κι όλοι οι κέδροι. Άγρια ζώα κι όλα τα ήμερα, όλα όσα έρπετε κι όσα πετάτε! Βασιλιάδες της γης κι όλοι οι λαοί, άρχοντες, και της γης οι κυβερνήτες όλοι! Κοπέλες, παλικάρια, γέροντες και παιδιά μαζί! Τ’ όνομα του Κυρίου ας αινούν, γιατί μονάχα η ύπαρξή του υπερέχει η δόξα του κυριαρχεί σε γη και ουρανό!
Το κύρος του λαού του εξύψωσε· ώστε να τον υμνούν όλοι οι πιστοί του, όλος ο λαός του Ισραήλ, που ΄ναί δικός του και αγαπημένος του».
*****
5. Ο άνθρωπος είναι κύριος και υπεύθυνος των πράξεών του, των λόγων του, της συμπεριφοράς του. Ο χρόνος είναι σχετικός ρυθμιζόμενος από ανθρώπινες συμφωνίες, οι οποίες δεν ισχύουν παντού, δηλαδή σε όλους τους τόπους, σε όλες τις περιόδους της ιστορίας και απ’ όλους τους ανθρώπους. Γι’ αυτό υπάρχουν τα διάφορα ημερολόγια με παροδικό χαρακτήρα που έχουν τοπικό και χρονικό ορίζοντα.
Η σχετικότητα του χρόνου προκύπτει και από την διαπίστωση, ότι ο χρόνος μετράται ως προς την γη. Γιά τα λοιπά ουράνια σώματα δεν ισχύουν, όσα ισχύουν στη γη.
Τούτων δοθέντων είναι ανάγκη να τονίσουμε και να συνειδητοποιήσουμε, ότι τα δικά μας έργα μας κάνουν χαρούμενους, ευτυχισμένους, επιτυχημένους ή δυστυχισμένους και απελπισμένους μέσα στον χρόνο και όχι τα ουράνια σώματα.
Είναι ανάγκη οι πιστοί να προσέξουμε και τούτο ότι ο ενανθρωπήσας Κύριος Ιησούς Χριστός εγκαινίασε την νέα περίοδο της ιστορίας κηρύττοντας τον Ενιαυτόν Κυρίου δεκτόν «καλέσαι ενιαυτόν Κυρίου δεκτόν» (Ησαίου ξα΄ 2), δηλαδή περίοδο που ο Θεός δέχεται την μετάνοια των ανθρώπων και παρέχει άφεση των αμαρτιών τους και τα άλλα δώρα της χρηστότητος και αγαθότητός Του κατά το: «Ιδού νυν καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού νυν ημέρα σωτηρίας» (Προς Κορινθίους Β΄ στ΄ 2) Γιά να γίνει αυτό ζητάμε την ευλογία του Θεού ώστε η ζωή μας και η δραστηριότητά μας μέσα στον χρόνο να αντανακλά την θεία δόξα και ευπρέπεια. «Ευλόγησον Κύριε τον στέφανον του ενιαυτού της χρηστότητός σου»
Του Μητροπολίτου Καισαριανής, Βύρωνος και Υμηττού Δανιήλ
Πηγή: /agiameteora.net
